Bijgeloof



Bijgeloof heeft
niets te maken met je ware geloof. Zoals het woord al zegt: het hoort bij het
geloof. Het bestaat als het ware naast je geloof.
Vaak heeft men een bepaalde gewoonte, waarvan men niet weet dat het eigenlijk
een bijgeloof is; erger nog men weet niet eens waarom men het die bepaalde
handeling wel of juist niet doet.
Hoe vaak klopt u niet op hout (liefst ongeverfd), of proost u niet op de
gezondheid van een ander, of wenst u iemand direct gezondheid toe als hij niest?
Dit is allemaal bijgeloof.
Laten we enkele van deze vormen van bijgeloof even onder de loep nemen.
Niezen
Waarom zeggen we 'proost' of 'gezondheid' als iemand niest? Omdat een oud
bijgeloof zegt dat als iemand niest zijn ziel heel even zijn lichaam verlaat.
Een snelle zegenwens zal de demon die van deze gelegenheid gebruik probeert te
maken, even op afstand houden.
Niezen werd vaak gezien als een gunstig voorteken. Als bij het inschepen een
zeeman aan stuurboord moest niezen, zou het een goede reis worden; nieste er
echter iemand aan bakboord dan zou het schip slecht weer treffen. Als je 's
ochtends voor het ontbijt niest, krijg je diezelfde week een cadeau. Drie keer
niezen, brengt mooi weer. Het brengt ongeluk als de bruid of bruidegom tijdens
de huwelijksceremonie niest.
Als u dacht dat dit niet genoeg was dan hebben de Schotten nog een bijzonderheid
verbonden aan het niezen. De Schotten geloofden dat een pasgeboren kind onder de
betovering van een fee was totdat het voor het eerst moest niezen, waarmee de
betovering verbroken werd. Schotse vroedvrouwen hadden vaak wat snuif bij zich
om die eerste nies te bespoedigen.
De Zoeloes denken dat je met niezen geesten, makosi, oproept. De inboorlingen
van Calabar zeggen 'er van je' en maken gebaren om het kwaad te verjagen.
Ik hou het erop dat het een vorm is van het lichaam om hele kleine stofdeeltjes
of andere vreemde stoffen met kracht uit de longen te verwijderen. En dat u
iemand daar gezondheid bij toewenst vind ik ook best!
Er bestaan ook verschillende middeltjes (eigenlijk te veel om op te noemen) voor
allerlei soorten kwalen. Ik wil hier enkele noemen, maar wil tegelijkertijd wel
duidelijk zeggen dat dit alleen maar gedaan wordt om aan te geven hoeveel
simpele vormen van bijgeloof er bestaan. Kramp? Draag een palingvel om je been
om beenkrampen te verlichten. Of een mollenvel om je linkerkuit. Of bind een
katoenen koordje om je enkel. Of leg je schoenen over het pijnlijke
lichaamsdeel. Of gebruik kurk: je kunt kurken sokophouders dragen of stukjes
kurk tussen laken en matras van je bed leggen.
Reumatiek? Wrijf peper onder je vinger- en teennagels (een Javaans middel). Of
kruip onder braamstruiken door zodat de kwaal eraf geschrapt wordt. Of begraaf
een patiënt tot aan zijn nek op een kerkhof (oude versie) of geef hem een warm
modderbad (nieuwe versie). Of draag een graat van een schelvis bij je (een
schelvis werd beschouwd als een heilige vis omdat de twee zwarte vlekken vlak
achter zijn kop de vingerafdrukken van Petrus zouden zijn). Of zorg dat het
pijnlijke lichaamsdeel gestoken werd door een bij -hier moet vermeld worden dat
in de homeopathie het gif van de honingbij gebruikt wordt om o.a. reuma te
behandelen-.
Kiespijn? Gebruik een papje van gekookte wortels van de looiersboom. Of sla een
spijker in een eik (liefst een die door de bliksem is getroffen). Of spuug een
gevangen kikker in de bek en gooi hem weer terug.
Bloedingen? Leg spinnenwebben op de wond. Leg bij een bloedneus een koude
sleutel in de nek of houdt een tafelmes tegen je bovenlip. Of draag een
schoenveter van iemand van het andere geslacht.
Wat dacht u van het getal 13? Er zijn zoveel redenen dat het getal 13 een
ongeluksgetal is geworden. In vele hotels vind je nog steeds geen 13de
verdieping. Kijk maar in de lift. Toch vraag je je als nuchter mens af waar dan
wel de dertiende verdieping is gebleven. Vooral als op de 14de verdieping een
kamer hebt.
Het getal 13 heeft te maken met het getal van Jezus en de apostelen (inclusief
de verrader Judas Iskariot).
En als vrijdag op de 13e valt of als de 13e op een vrijdag valt dan heeft een
ieder toch moeite met deze dag om iets nieuws of een bruiloft op te vieren.
Het getal 13 komt toch heel veel voor op het Grote Zegel van de Verenigde
Staten. Hier staan 13 sterren op, dertien strepen, een adelaar met 13 veren in
elke vleugel en 13 veren in zijn staart, met 13 pijlen in zijn ene klauw en een
lauriertak met 13 blaadjes en 13 bessen in zijn andere klauw, 13 letters in het
motto eronder, dertien wolkjes in de halo erboven. Dit is 'The coat of arms of
the United States of America'. Tel de letters: het zijn er 39, oftewel driemaal
13. Dat maakt het wapenschild waarschijnlijk het minst bijgelovige heraldische
teken ter wereld.
Dieren hebben ook vaak te lijden onder bijgeloof. Honden, katten, paarden en
konijnen. Hoeveel konijnen hebben hun pootjes al niet moeten missen om
bijgeloof.
Boeddhisten vertellen ons hoe de kat geschapen is. Een rat had aan een van
Boeddha's geschriften geknaagd, waarop de Verlichte een stukje huis van de
binnenkant van zijn arm afwreef en daaruit de eerste kat maakte. Het bewijs?
Ratten zijn nog steeds bang voor katten.
Een gevonden hoefijzer zou geluk brengen en onheil afweren. Men moet ze boven de
huis- of staldeur of op een schip tegen de mast spijkeren. Sommige mensen menen
dat hier niet bij mag worden gesproken. Het hoefijzer beschermt tegen bliksem en
brand en brengt kooplieden veel klanten en een goede winst. Soms legt men een
gevonden hoefijzer bij een kind in de wieg om ziekten en boze geesten af te
weren.